 |
| Cây hồ tiêu |
1. Phát triển sản xuất hồ tiêu ở VN:
Cây hồ tiêu được trồng ở Việt Nam cách đây hơn 150 năm, nhưng thực sự phát triển sản xuất hàng hóa, xuất khẩu mạnh chỉ từ năm 1990 trở lại đây.
Giai đoạn phát triển đột biến 1997- 2003:
- Diện tích từ 10.000 ha lên gần 50.000 ha
- Sản lượng từ 20.000 tấn lên trên 80.000 tấn.
- Năm 2003 Việt Nam đã trỏ thành nhà sản xuất, xuất khẩu hồ tiêu số một thế giới.
Giai đoạn phát triển đỉnh cao 1997- 2003
Năm 2007, giá tiêu tăng đột biến đã mở ra thời kỳ sản xuất tiêu phát triển nóng chưa tùng có.
- Diện tích từ 50.000 ha lên trên 60.000 ha
- Sản lượng từ 80.000 tấn lên trên 110.000 tấn.
- Xuất khẩu bình quân trên 110.000 tấn /năm.
2. Cảnh báo nguy cơ:
Theo quy hoạch của bộ NN & PTNT đến năm 2020 giữ ổn định diện tích canh tác ở mức 50.000 ha; song thực tế diện tích canh tác đến nay ( 2013) đã ước đạt trên 60.000 ha. Diện tích càng tăng, thách thức càng lớn
Ngành hồ tiêu Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ nạn sâu, bệnh hại cây trồng. Muốn cây tiêu VN phát triển bền vững, hiệu quả, duy trì được vị trí là quốc gia sản xuất và xuất khẩu tiêu đứng đầu thế giới, thì việc huấn luyện áp dụng những tiến bộ kỹ thuật, các phương pháp trồng trọt cho năng suất cao, quản lý được sâu bệnh để tiêu phát triển bền vững là vô cùng quan trọng.
Khảo sát các vùng trồng tiêu của VN đã phát hiện: Tất cả các loại sâu bệnh hại cây tiêu, tuy mức độ nặng nhẹ có khác nhau, nhưng đều đã xuất hiện, trong đó bệnh tuyến trùng, làm tiêu chết chậm, chết nhanh là rất nguy hại, làm nhiều vườn tiêu suy kiệt, có nơi tiêu chết hàng loạt, gây tổn thất vô cùng to lớn đối với nông dân Đó là lời cảnh báo khẩn cấp, rất cần sự chung tay hành động trước khi quá muộn.
3. Những yếu tố tác động đến giá và sản lượng cây hồ tiêu:
* Từ biến đối khí hậu:
Mưa, lũ su hướng ngày càng tăng, tần xuất lớn, gây ngập úng nặng nhiều vùng trồng tiêu, tạo môi trường thuần lợi cho sâu bệnh phát triển và lây lan, làm tiêu chết trên diện rộng.. Mùa khô, nắng hạn kéo dài, làm tiêu nhiều vùng suy kiệt vì thiếu nước tưới, sâu bệnh tấn công.
* Từ giá cả thị trường:
- Khi giá hồ tiêu tăng, nông dân tăng cường thâm canh, khai thác năng xuất hồ tiêu bằng mọi giá: Sử dụng quá nhiều phân bón, thuốc hóa học với chất lượng khó kiểm soát, gây ô nhiễm môi trường, hủy hại sinh vật có lợi, tạo môi trường cho sâu bệnh hại phát sinh phát triển, gây bệnh cho tiêu.
- Khi giá xuống thấp, kém chăm sóc, nhiều nơi để tiêu sống tự phát, lão hóa nhanh, sâu bệnh tấn công.
* Từ trình độ canh tác:
Những vườn hồ tiêu năng xuất thấp, nhiều sâu bệnh, thường thuộc hộ canh tác tự phát. trình độ hiểu biết về khoa học kỹ thuật trong canh tác kém
4. Đề xuất một số giải pháp hữu hiệu cho cây hồ tiêu:
- Chuyển canh tác tự phát sang canh tác hữu cơ (GAP) và quản lý phòng trừ sâu bệnh tổng hợp (IPM) là biện pháp hữu hiệu cho tiêu phát triển bền vững:
- Tăng cường màu mỡ cho đất, bằng cách: tăng cường phân hữu cơ, vi sinh vật, bồi phủ thảm mục thực vật, sử dụng cây choái sống, tạo môi trường cho vi sinh vật có lợi phát triển.
- Hạn chế tối đa phân bón, thuốc bảo vệ có nguồn gốc hóa học, nhằm không gây ô nhiễm môi trường, không gây ngộ độc, tăng sức kháng bệnh của cây tiêu.
- Chống ngập úng trong mùa mưa bằng cách: Khơi mương, xẻ rãnh thoát nước trong vườn tiêu.
- Bảo đảm tuới đủ nước cho tiêu trong mùa khô, bằng nhiều phương pháp, tưới bồn, tưới phun, tưới nhỏ giọt kết hợp bón phân, thuốc cho tiêu qua đường ống. Trồng cây che phủ đất, cây choái sống, cây che chắn gió.
- Trong quản lý sâu bệnh, phòng bệnh là chính. Khi bụi tiêu bị nhiễm tuyến trùng, nấm , rệp... tấn công, làm tiêu chết nhanh, chết chậm, chỉ cách duy nhất là nhổ bỏ, đốt sạch tàn dư cây, lá, rễ. Luân canh, cải tạo đất, sau vài ba năm, chọn giống tốt, sạch bệnh một khi muốn trồng lại.
- Thường xuyên tập huấn cho cán bộ khuyến nông, sau đó đào tạo lại cho nông dân về các tiến bộ khoa học trong canh tác và quản lý phòng trừ sâu bệnh.
- Tổ chức HTX, câu lạc bộ...hội thảo, tham quan, học tập nhân rộng mô hình sản xuất tiêu giỏi;. ( hiện Việt Nam có khá nhiều nông hộ sản xuất tiêu giỏi, đạt 6-7 tấn tiêu đen khô/ha, cá biệt đạt trên 10 tấn/ ha, ít nhiễm bệnh, đã được nông đân nhiều nơi đến học tập).
- Tranh thủ sự hỗ trợ tài chính của FAO và các nguồn tài trợ khác của các tổ chức Quốc tế và sự tham gia đồng bộ cả hề thống quản lý chuyên ngành từ trên xuống để có nhiều chương trình, dự án nhằm phát triển toàn diện ngành hồ tiêu nhằm cải thiện nâng cao chất lượng canh tác, quản lý phòng trừ sâu bệnh, chế biến sản phẩm, xúc tiến thương mại, đẩy mạnh xuất khẩu v.v... bảo đảm cho ngành hồ tiêu phát triển bền vững.
Nguồn: PEPPER VIETNAM
